*Σπυρίδων Τσάλλας

Η επίκληση της «διασπάσεως της ΝΔ» και η επικοινωνιακή αντιπαράθεση Μητσοτάκη-Σαμαρά λειτουργεί ως ο τέλειος μηχανισμός ανακύκλωσης της εξουσίας του υπάρχοντος επιτελικού κέντρου. Πίσω από τις κραυγές περί «προδοσίας» και «υποχωρήσεων» στα εθνικά θέματα, κρύβεται μια ψυχρή στρατηγική στόχευση: η πλήρης απαλλαγή της τρέχουσας διακυβέρνησης από κάθε έννοια λογοδοσίας και η μετάγγιση του σκληρού αντιδεξιού ακροατηρίου σε ένα νέο, ελεγχόμενο μόρφωμα.

Όταν τα θεμέλια ενός καθεστώτος τρίζουν από τη συσσώρευση σκανδάλων, δεν χρειάζεται ένας εξωτερικός εχθρός, αλλά μία εσωτερική, διαχειρίσιμη «αντιπολίτευση» που θα λειτουργήσει ως βαλβίδα εκτόνωσης. Αν κάποιος επιθυμούσε να διασφαλίσει ότι η νυν κυβέρνηση θα παραμείνει στο απυρόβλητο για τα Τέμπη, τις υποκλοπές και τη διάλυση της μεσαίας τάξης, θα έπρεπε να κατασκευάσει έναν αντίπαλο που θα μονοπωλεί τα δεξιά αντανακλαστικά, θα είναι όμως δομικά ανίκανος να ασκήσει πραγματική εξουσία. Αυτός ο ρόλος ανατέθηκε στον Αντώνη Σαμαρά.

Το αδιέξοδο είναι μαθηματικό και προαποφασισμένο. Ο Σαμαράς δεν διαθέτει κανένα απολύτως στοιχείο κυβερνησιμότητας. Δεν μπορεί να συγκυβερνήσει με τον Τσίπρα, όχι επειδή τον χωρίζουν ιδεολογικές άβυσσοι —άλλωστε υπερψήφισαν σφιχταγκαλιασμένοι το μνημόνιο—, αλλά επειδή η πολιτική του επιβίωση βασίζεται στη ρητορική του μετώπου απέναντι στη διαφθορά και τη διαπλοκή. Την ίδια στιγμή, είναι μαθηματικά αδύνατο να συγκεντρώσει ποσοστό τόσο μεγάλο ώστε, αθροιστικά με το ΠΑΣΟΚ, να σχηματιστεί εναλλακτική κυβερνητική πλειοψηφία. Η εκλογική βάση του Σαμαρά είναι ένα υποσύνολο της εκλογικής βάσης της ΝΔ που βρίσκεται σε ρήξη με την ηγεσία, αλλά όχι σε ρήξη με τον κομματικό μηχανισμό. Ψηφίζοντας Σαμαρά, η λεγόμενη «πατριωτική δεξιά» δεν τιμωρεί τον Μητσοτάκη· του εξασφαλίζει την παραμονή στην εξουσία, αφαιρώντας από τη ΝΔ τους ψηφοφόρους διαμαρτυρίας που, αν έμεναν στο σπίτι ή πήγαιναν σε μικρότερα σχήματα, θα κατέρρεαν τα ποσοστά της.

Εδώ ακριβώς το παλιό, ειρωνικό σύνθημα «ΕΛΑΣ-ΕΛΑΣ, Αντώνης Σαμαράς» αποκτά την πραγματική, σχεδόν μεταφυσική του διάσταση. Ο Σαμαράς γίνεται ο νέος ΕΛΑΣ: μια αντιπολίτευση φαινομενικά ανυπότακτη, αλλά στην πραγματικότητα ο μεγαλύτερος χορηγός πολιτικής σταθερότητας για το σύστημα. Όπως ο παλιός ΕΛΑΣ του ΣΥΡΙΖΑ λειτούργησε ως ανάχωμα απέναντι στη γνήσια λαϊκή αγανάκτηση, διοχετεύοντάς την σε ένα ελεγχόμενο κανάλι που κατέληγε πάντα σε μνημονιακή συμμόρφωση, έτσι και το νέο εγχείρημα λειτουργεί ως δεξαμενή απορρόφησης των αντιδράσεων για την εξωτερική πολιτική και το μεταναστευτικό, χωρίς όμως να απειλεί στο ελάχιστο τη διευθέτηση των ζητημάτων αυτών στο παρασκήνιο.

Η προσωπική πολιτική διαδρομή του ιδίου του Σαμαρά επιβεβαιώνει ότι δεν πρόκειται για καμία ρήξη, αλλά για μια αναγκαία επικοινωνιακή αναδιάταξη. Στο μεταναστευτικό, ως πρωθυπουργός άνοιξε διάπλατα τις πόρτες με την Αλβανία μέσω της συμφωνίας για τις βίζες και την άρση του εμπάργκο, αδιαφορώντας για τα κύματα λαθρομετανάστευσης. Στα εθνικά θέματα, παρά την ρητορική περί «κόκκινων γραμμών», δεν τόλμησε να ανακηρύξει ΑΟΖ, αφήνοντας το πεδίο ελεύθερο για την παρούσα κυβερνητική στρατηγική των «ήρεμων νερών» και των παραχωρήσεων. Στην οικονομία, η κυβέρνησή του στήριξε το σκληρότερο μνημόνιο διάλυσης της μεσαίας τάξης, καταστρέφοντας νοικοκυριά και επιχειρήσεις με οριζόντιες περικοπές και χαράτσια. Η υποτιθέμενη σημερινή του «αντίσταση» στη φοροεπιδρομή είναι η υποκριτική μετάνοια –σε θεωρητικό μόνο επίπεδο– ενός πολιτικού που έχει ήδη παραδώσει ιστορικά τα εργαλεία της καταστροφής.

Πώς θα μπορούσε άλλωστε να μην είναι ένας σκληρός ευρωκομμουνιστής με πατριωτικό προσωπείο; Ο χειριστής του προέρχεται από την Κομμουνιστική Οργάνωση Νέων «Ρήγας Φεραίος». Το παράδοξο είναι μόνο φαινομενικό: η Αριστερά και η συστημική Δεξιά συναντιούνται πάντα στο ίδιο σημείο, την υπονόμευση της εθνικής ανεξαρτησίας μέσω της ένταξης σε υπερεθνικούς σχεδιασμούς. Η διαχείριση του πολιτικού λόγου από στελέχη με τέτοια διαδρομή δεν είναι σύμπτωση· είναι η απόδειξη ότι το μόρφωμα λειτουργεί ως δούρειος ίππος για να νομιμοποιηθεί στη συνείδηση των απογοητευμένων ψηφοφόρων η αέναη παραμονή του ίδιου συστήματος.

Η διαχωριστική γραμμή δεν είναι πια Αριστερά εναντίον Δεξιάς. Η πραγματική διαχωριστική γραμμή είναι ανάμεσα στο επιτελικό βαθύ κράτος και σε όσους επιθυμούν πραγματική λαϊκή κυριαρχία. Η ΝΔ δεν χρειάζεται πλέον τον ΣΥΡΙΖΑ για να τρομάζει τη μεσαία τάξη· ο ΣΥΡΙΖΑ αυτοδιαλύθηκε και παραδόθηκε άνευ όρων στο τρίτο μνημόνιο. Το σύστημα χρειαζόταν ένα νέο σκιάχτρο και έναν νέο ελεγχόμενο εταίρο. Ο Σαμαράς αποτελεί τον ιδανικό «αντι-Μητσοτάκη»: αρκετά θορυβώδης για να συγκρατεί τα δεξιά ακροατήρια, αλλά και αρκετά αδύναμος θεσμικά ώστε να διασφαλίζεται ότι η μαθηματική του αδυναμία θα οδηγεί νομοτελειακά σε επανεκλογή της σημερινής εξουσίας ή σε ένα σχήμα όπου ο ίδιος θα είναι ο μικρός, συμβιβασμένος κυβερνητικός εταίρος.

Η ιστορία της μεταπολίτευσης διδάσκει ότι οι ηχηρότερες συγκρούσεις προηγούνται των μεγαλύτερων συγκλίσεων. Το «ΕΛΑΣ-ΕΛΑΣ, Αντώνης Σαμαράς» εξελίσσεται στην πιο ακριβή περιγραφή της πραγματικότητας: ο Σαμαράς είναι το νέο ΕΛΑΣ του καθεστώτος, ο «υγιώς σκεπτόμενος» μηχανισμός που ντύνεται με πατριωτική φορεσιά για να παραδώσει τα κλειδιά της χώρας ξανά στους ίδιους διαχειριστές, χωρίς κανένα κόστος λογοδοσίας. Μόνο ένας ανόητος θα λησμονούσε ότι ο ηγέτης του αντιμνημονιακού κινήματος Αντώνης Σαμαράς δολίως επιχειρηματολογούσε εναντίον της εθνοαποδομητικής πολιτικής, γιαυτό και όταν ήρθε η στιγμή να επιλέξει το αν θα ισοπεδωθεί η Νέα Δημοκρατία ή η Ελλάδα, επέλεξε να ισοπεδώσει την Ελλάδα.

* ΑΝΑΠΝΟΗ – Πολιτειακή Παράταξη

Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα “Εστία”.